متد جراحی آندوسکوپیک دیسک کمر

معرفی کلی جراحی آندوسکوپیک دیسک

جراحی آندوسکوپیک دیسک کمر یکی از پیشرفته‌ترین و کم‌تهاجمی‌ترین روش‌های درمانی برای فتق دیسک کمری و فشار روی ریشه‌های عصبی است. این روش با استفاده از دوربین کوچک و ابزارهای دقیق وارد فضای بین مهره‌ای می‌شود و با حداقل آسیب به عضلات و بافت‌های اطراف، قسمت برجسته دیسک را حذف می‌کند. هدف اصلی این روش، کاهش سریع و مؤثر درد، بهبود عملکرد عصبی اندام تحتانی و تسریع بازگشت بیمار به فعالیت‌های روزمره است.

این متد به‌ویژه برای بیمارانی کاربرد دارد که پس از درمان‌های محافظه‌کارانه، همچنان درد شدید، تیرکشنده یا ضعف عصبی را تجربه می‌کنند، اما علائم اورژانسی کامل مانند سندرم دم اسب ندارند.

مراحل انجام جراحی آندوسکوپیک دیسک

۱. ارزیابی قبل از عمل و آماده‌سازی
قبل از هر اقدامی، بیمار تحت معاینه عصبی کامل و تصویربرداری پیشرفته مانند MRI ستون فقرات قرار می‌گیرد تا محل و شدت فتق دیسک، فشار روی ریشه عصبی و وضعیت ساختارهای اطراف مشخص شود. این مرحله به جراح کمک می‌کند تا تصمیم بگیرد آیا جراحی آندوسکوپیک بهترین روش درمانی برای بیمار است یا خیر.

پس از تأیید جراحی، بیمار با توضیحات کامل در مورد روش انجام، مزایا، ریسک‌های احتمالی و روند بهبود آشنا می‌شود تا آمادگی کامل ذهنی و جسمی برای عمل داشته باشد.

۲. بی‌حسی یا بیهوشی
در جراحی آندوسکوپیک دیسک کمر، معمولاً از بی‌حسی موضعی همراه با آرام‌بخش و یا بیهوشی سبک استفاده می‌شود. انتخاب نوع بی‌حسی با توجه به شرایط بیمار، سن، شدت درد و مشورت با بیهوشی انجام می‌شود. بی‌حسی دقیق می‌تواند خطرات بیهوشی عمومی را کاهش دهد و به جراح این امکان را دهد که واکنش‌های عصبی را حین عمل کنترل کند.

۳. ایجاد برش کوچک و ورود ابزارها
یک برش کوچک، معمولاً بین ۷ تا ۱۲ میلی‌متر، در ناحیه کمر ایجاد می‌شود. این برش بسیار کوچک به جراح اجازه می‌دهد تا لوله مخصوص آندوسکوپ و ابزارهای جراحی را وارد فضای بین مهره‌ها کند. آندوسکوپ شامل دوربین با بزرگ‌نمایی بالا است که تصویر واضحی از دیسک و ساختارهای عصبی اطراف در اختیار جراح قرار می‌دهد.

۴. مشاهده مستقیم و دکمپرشن دقیق
از طریق مانیتور و تصویر دوربین، جراح می‌تواند ساختار فتق دیسک را به‌صورت دقیق مشاهده کند. سپس از ابزارهای ظریف برای برداشتن بخش برجسته دیسک که روی ریشه عصبی فشار می‌آورد استفاده می‌کند. این کار باعث کاهش درد و بهبود جریان عصبی می‌شود، بدون آنکه بافت‌های سالم اطراف آسیب ببینند.

۵. پایان عمل و بستن برش کوچک
پس از برداشتن بخش آسیب‌دیده دیسک و تأیید رفع فشار روی ریشه عصبی، ابزارها خارج می‌شوند و برش کوچک با بخیه‌های سطحی یا نوارهای پزشکی بسته می‌شود. نیاز به پانسمان طولانی‌مدت نیست و معمولاً بیمار می‌تواند همان روز یا روز بعد مرخص شود.

مزایای جراحی آندوسکوپیک دیسک

1. آسیب کمتر به بافت‌های اطراف:
   در مقایسه با جراحی باز سنتی، این روش به بافت‌های عضلانی کمتر آسیب می‌زند، که به معنای درد کمتر پس از عمل و دوران ریکاوری سریع‌تر است.
2. کاهش درد پس از عمل:
   به دلیل برش کوچک و حداقل آسیب به بافت‌ها، درد بعد از عمل نسبت به روش‌های سنتی بسیار کمتر گزارش شده است، که نیاز به داروهای مسکن قوی را کاهش می‌دهد.
3. دوره نقاهت کوتاه‌تر:
   بسیاری از بیماران ظرف چند روز تا دو هفته پس از جراحی قادر به بازگشت به فعالیت‌های سبک هستند، در حالی که در جراحی باز ممکن است چندین هفته طول بکشد.
4. خطر عفونت کمتر:
   اندازه کوچک برش و حداقل دستکاری بافت‌ها، احتمال عفونت را کاهش می‌دهد، که برای سالمندان یا بیماران با سیستم ایمنی ضعیف اهمیت ویژه دارد.
5. نتایج قابل‌پیش‌بینی و مؤثر:
   بسیاری از مطالعات نشان می‌دهند که جراحی آندوسکوپیک دیسک در کاهش درد و بهبود عملکرد عصبی نتایج قابل‌اعتماد و پایداری ارائه می‌کند.

موارد کاربرد و محدودیت‌ها

این روش برای افرادی مناسب است که دچار فتق دیسک کمری با درد تیرکشنده به پا، بی‌حسی خفیف، یا ضعف عصبی قابل‌کنترل هستند و به درمان‌های محافظه‌کارانه پاسخ نداده‌اند.

با این حال، در موارد زیر ممکن است این روش مناسب نباشد:

• فتق‌های دیسک وسیع یا پیچیده
• بیماری‌های چندسطحی ستون فقرات
• عفونت فعال یا بیماری‌های تهاجمی ستون فقرات
• سابقه عمل قبلی سنگین در ناحیه همان سطح کمر

در چنین شرایطی، جراحی میکروسکوپی، جراحی باز یا روش‌های تثبیت‌کننده ممکن است گزینه‌های بهتری باشند.

بهبود کیفیت زندگی و بازتوانی پس از عمل

روند بهبود پس از جراحی آندوسکوپیک معمولاً شامل دوره کوتاه فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی برای عضلات پشت و ستون فقرات است. بیمارانی که دستورات پزشک و برنامه توان‌بخشی را دنبال می‌کنند، اغلب سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره و حتی ورزش باز می‌گردند.